Ustawa o OZE wejdzie w życie w 2026 roku kluczowe zmiany dla sektora energetyki
- Projekt nowelizacji ustawy o OZE (UC118) ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów w pierwszym kwartale 2026 roku, wdrażając dyrektywę RED III.
- Kluczowe zmiany obejmują przyspieszenie procedur inwestycyjnych (do 2 lat dla nowych projektów, 3 miesiące dla modernizacji), zwłaszcza dla fotowoltaiki i pomp ciepła.
- Liberalizacja zasady 10H dla energetyki wiatrowej utrzymuje 700 m od zabudowań, ale ułatwia lokalizację bliżej sieci i wprowadza Zintegrowane Plany Inwestycyjne.
- Nowelizacja wspiera magazyny energii poprzez uproszczenia dla instalacji hybrydowych oraz rozszerza koncepcję prosumenta wirtualnego i zbiorowego.
- Przemysł i ciepłownictwo zostaną objęte obowiązkiem zwiększenia udziału zielonej energii.
- Równoległe zmiany w Prawie energetycznym (UC84) wprowadzają wyższe opłaty za przyłączenie i bezzwrotną opłatę za rozpatrzenie wniosku, jednocześnie rozszerzając cable pooling.
Nowa ustawa o OZE w 2026 roku: Na jakim etapie są prace i kiedy kluczowe zmiany wejdą w życie?
Projekt nowelizacji ustawy o OZE, oznaczony symbolem UC118, jest obecnie w centrum uwagi polskiego sektora energetycznego. Jego głównym celem jest wdrożenie unijnej dyrektywy RED III, co ma przyspieszyć transformację energetyczną kraju. Prace nad tym dokumentem są koordynowane przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska, które odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu przyszłości odnawialnych źródeł energii w Polsce. Z mojego doświadczenia wiem, że każdy projekt na tym etapie jest poddawany intensywnym analizom i konsultacjom, co jest niezbędne dla wypracowania optymalnych rozwiązań.
Projekt UC118: poznaj harmonogram prac legislacyjnych
Zgodnie z aktualnymi informacjami, projekt UC118 ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów w pierwszym kwartale 2026 roku. To ważny kamień milowy w procesie legislacyjnym. Warto zaznaczyć, że już w styczniu 2026 roku projekt ten trafił pod obrady Stałego Komitetu Rady Ministrów, co świadczy o zaawansowaniu prac i determinacji rządu do wprowadzenia zmian. Jako ekspert śledzę te etapy z dużą uwagą, ponieważ każdy z nich ma realny wpływ na ostateczny kształt przepisów.
Dyrektywa RED III jako fundament zmian w polskim prawie
Nie można mówić o nowelizacji ustawy o OZE bez zrozumienia roli dyrektywy Parlamentu Europejskiego RED III. To właśnie ona stanowi fundament i główną inspirację dla zmian w polskim prawie. Dyrektywa RED III wyznacza ambitne cele w zakresie udziału odnawialnych źródeł energii w ogólnym zużyciu energii w Unii Europejskiej, a jej wdrożenie jest obowiązkowe dla państw członkowskich. Polska, poprzez projekt UC118, dostosowuje swoje przepisy do tych europejskich wymogów, co jest krokiem w kierunku zrównoważonego rozwoju energetycznego.
Czy ustawa zostanie uchwalona w pierwszej połowie 2026 roku?
Biorąc pod uwagę planowane przyjęcie projektu UC118 przez Radę Ministrów w pierwszym kwartale 2026 roku, można z optymizmem patrzeć na perspektywę uchwalenia ustawy w pierwszej połowie 2026 roku. Po akceptacji przez Radę Ministrów, projekt trafi do Sejmu, następnie do Senatu, a na końcu do podpisu Prezydenta. Każdy z tych etapów wymaga czasu, ale jeśli proces będzie przebiegał sprawnie, to realne jest, że nowe przepisy zaczną obowiązywać jeszcze w 2026 roku. To byłoby z pewnością korzystne dla stabilności i przewidywalności inwestycji w OZE.
Rewolucja w procedurach: Nowe zasady dla szybszych inwestycji w OZE
Jednym z najbardziej oczekiwanych aspektów nowelizacji ustawy o OZE jest znaczące usprawnienie i skrócenie procesów inwestycyjnych. Dotychczasowa biurokracja i długotrwałe procedury były często wskazywane jako główne bariery rozwoju sektora. Projekt UC118 ma to zmienić, wprowadzając rozwiązania, które mają przyspieszyć realizację projektów, co z mojego punktu widzenia jest absolutnie kluczowe dla osiągnięcia ambitnych celów transformacji energetycznej.
Koniec z wieloletnim oczekiwaniem? Cel: maksymalnie 2 lata na nowe projekty
Kluczowym celem nowelizacji jest skrócenie procesu inwestycyjnego dla nowych instalacji OZE do maksymalnie 2 lat. To ambitne założenie, które ma objąć przede wszystkim projekty fotowoltaiczne i pompy ciepła technologie, które cieszą się największą popularnością i mają największy potencjał szybkiego wzrostu. Dwulecie na uzyskanie wszystkich pozwoleń to znacząca poprawa w porównaniu do obecnych, często wieloletnich procedur, co z pewnością ucieszy wielu inwestorów.
Szybka ścieżka dla modernizacji: 3 miesiące na zwiększenie mocy instalacji
Nie tylko nowe projekty mają zyskać na przyspieszeniu. Nowelizacja przewiduje również szybką ścieżkę dla modernizacji istniejących instalacji OZE, zwłaszcza tych, które wiążą się ze wzrostem mocy do 15%. W takich przypadkach celem jest skrócenie procedur do zaledwie 3 miesięcy. To bardzo dobra wiadomość dla właścicieli już działających instalacji, którzy chcą zwiększyć ich efektywność bez konieczności przechodzenia przez skomplikowane i czasochłonne formalności.
Specjalne strefy dla OZE: Czym będą obszary przyspieszonego rozwoju?
W projekcie UC118 pojawia się również innowacyjna koncepcja "obszarów przyspieszonego rozwoju OZE" oraz "specjalnych obszarów infrastruktury" dedykowanych projektom sieciowym i magazynowania energii. Na tych terenach procedury, w tym te dotyczące uzyskiwania decyzji środowiskowych, mają być znacznie uproszczone. Plany tych obszarów będą przyjmowane przez sejmiki wojewódzkie, co ma zapewnić ich spójność z regionalnymi strategiami rozwoju. To rozwiązanie ma potencjał do stworzenia prawdziwych "zielonych zagłębi" energetycznych.
Mniej biurokracji przy budowie instalacji na budynkach i montażu pomp ciepła
Nowelizacja ma również przyczynić się do zmniejszenia biurokracji w procesie budowy instalacji OZE na budynkach oraz montażu pomp ciepła. Uproszczenia te są spójne z ogólnym celem przyspieszenia procedur i mają zachęcić zarówno indywidualnych prosumentów, jak i deweloperów do inwestowania w te technologie. Moim zdaniem, to bardzo ważny krok, ponieważ ułatwienia na tym poziomie mają bezpośrednie przełożenie na skalę wdrażania zielonych rozwiązań w codziennym życiu.
Energetyka wiatrowa: Liberalizacja zasady 10H i nowe możliwości
Sektor energetyki wiatrowej w Polsce od lat czekał na realną liberalizację tzw. zasady 10H, która w znacznym stopniu ograniczała rozwój nowych projektów. Nowelizacja ustawy o OZE przynosi w tym zakresie długo oczekiwane zmiany, otwierając nowe możliwości dla inwestorów i deweloperów. Jestem przekonany, że te modyfikacje mogą znacząco przyspieszyć budowę nowych farm wiatrowych, co jest kluczowe dla zwiększenia udziału OZE w krajowym miksie energetycznym.
700 metrów od zabudowań, ale bliżej sieci: kluczowe założenia projektu
Kluczowym założeniem liberalizacji zasady 10H jest utrzymanie minimalnej odległości 700 metrów od zabudowań mieszkalnych. To kompromis, który ma pogodzić interesy mieszkańców z potrzebami rozwoju energetyki wiatrowej. Jednocześnie projekt przewiduje ułatwienia w lokalizacji turbin bliżej sieci elektroenergetycznych, co jest logicznym krokiem w kierunku optymalizacji kosztów przyłączeniowych. Co więcej, rozważa się możliwość zmniejszenia minimalnej odległości do 500 metrów, przy czym decydującą rolę w planach zagospodarowania przestrzennego miałyby zachować gminy. To elastyczne podejście, które daje lokalnym społecznościom realny wpływ na rozwój wiatraków w ich okolicy.
Zintegrowane Plany Inwestycyjne (ZPI) jako szansa dla wiatraków
W ramach nowelizacji, inwestycje wiatrowe mają zostać objęte mechanizmem Zintegrowanych Planów Inwestycyjnych (ZPI). Czym są ZPI? To kompleksowe plany, które mają usprawnić i skoordynować procesy inwestycyjne, integrując różne aspekty projektu od planowania przestrzennego, przez decyzje środowiskowe, aż po przyłączenie do sieci. ZPI mają stanowić szansę na szybszą i bardziej efektywną realizację projektów wiatrowych, eliminując dotychczasowe wąskie gardła proceduralne.
Prosument wirtualny wraca do gry: Jak społeczności lokalne skorzystają na farmach wiatrowych?
Bardzo pozytywną zmianą, która wraca do łask, jest koncepcja wirtualnego prosumenta. To rozwiązanie ma stanowić formę gratyfikacji dla społeczności lokalnych mieszkających w pobliżu farm wiatrowych. Zgodnie z projektem, mieszkańcy ci będą mogli partycypować w co najmniej 10% produkcji energii z pobliskiej farmy. Oznacza to, że będą mogli czerpać realne korzyści z zielonej energii produkowanej "za płotem", co z pewnością zwiększy akceptację społeczną dla tego typu inwestycji. To krok w stronę sprawiedliwej transformacji energetycznej.
Magazyny energii i fotowoltaika: Uproszczenia i korzyści dla inwestorów
Magazyny energii i fotowoltaika to duet, który ma szansę zrewolucjonizować polską energetykę. Nowelizacja ustawy o OZE przynosi szereg korzyści i uproszczeń, które mają zachęcić inwestorów i prosumentów do łączenia tych technologii. Z mojego punktu widzenia, wsparcie dla magazynowania energii jest absolutnie kluczowe dla stabilności systemu energetycznego, zwłaszcza w kontekście rosnącego udziału zmiennych źródeł, takich jak słońce i wiatr.
Uproszczenia dla instalacji hybrydowych: dlaczego połączenie PV z magazynem będzie bardziej opłacalne?
Nowelizacja przewiduje specjalne uproszczenia dla hybrydowych instalacji, czyli tych łączących fotowoltaikę z magazynami energii. Magazyny mają być objęte mniejszą liczbą wymogów środowiskowych, co w praktyce oznacza skrócenie czasu inwestycji i obniżenie jej kosztów. To bezpośrednio przełoży się na większą opłacalność takich rozwiązań. Inwestorzy, którzy zdecydują się na połączenie PV z magazynem, będą mogli efektywniej zarządzać wyprodukowaną energią, zwiększając autokonsumpcję i niezależność energetyczną.
Cable pooling w nowej odsłonie: Jak współdzielenie przyłączy obniży koszty inwestycji?
Warto również wspomnieć o rozszerzeniu formuły współdzielenia przyłączy, czyli tzw. cable poolingu, na wszystkie rodzaje instalacji. To rozwiązanie, choć formalnie wprowadzane przez projekt UC84 (o którym szerzej za chwilę), ma ogromne znaczenie dla opłacalności inwestycji w OZE. Cable pooling umożliwia podłączenie kilku źródeł energii do jednego punktu przyłączenia do sieci, co znacząco obniża koszty infrastruktury i skraca czas realizacji projektów. To sprytny sposób na efektywniejsze wykorzystanie istniejącej sieci.
Wzmocnienie roli prosumenta zbiorowego i lokatorskiego
Projekt UC118 wzmacnia również rolę prosumentów zbiorowych i lokatorskich. To bardzo ważna zmiana dla mieszkańców bloków, spółdzielni czy osiedli, którzy dotychczas mieli ograniczone możliwości korzystania z odnawialnych źródeł energii. Nowe przepisy mają ułatwić tworzenie wspólnych instalacji OZE, co pozwoli na czerpanie korzyści z zielonej energii przez większe grupy odbiorców. To krok w kierunku demokratyzacji energetyki i zwiększenia dostępu do OZE dla każdego.
Biznes i przemysł: Obowiązki i szanse wynikające z ustawy o OZE
Nowa ustawa o OZE nie pozostaje bez wpływu na sektor biznesowy i przemysłowy. Wprowadza ona zarówno nowe obowiązki, jak i otwiera szereg szans dla przedsiębiorstw, które zdecydują się na inwestowanie w zieloną energię. Z mojego punktu widzenia, to naturalny kierunek rozwoju, który wpisuje się w globalne trendy dekarbonizacji gospodarki i zwiększania konkurencyjności poprzez zrównoważone rozwiązania.
Obowiązkowy wzrost udziału zielonej energii w przemyśle: kogo dotyczy i jakie są cele?
Jednym z kluczowych elementów nowelizacji jest nałożenie na przemysł obowiązku zwiększenia udziału OZE. Mowa o wzroście o minimum 1,6 punktu procentowego jako średnia roczna dla lat 2021-2025, z kontynuacją tego trendu w latach 2026-2030. Obowiązek ten dotyczy największych podmiotów przemysłowych, które są znaczącymi konsumentami energii. Celem jest nie tylko redukcja emisji CO2, ale także zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego kraju i uniezależnienie się od importu paliw kopalnych. To wyzwanie, ale i ogromna szansa na modernizację i innowacje w polskim przemyśle.
Transformacja ciepłownictwa: rola OZE w ogrzewaniu i chłodzeniu
Również sektor ciepłownictwa stoi przed ważnymi zmianami. Nowelizacja przewiduje wzrost udziału OZE w ogrzewaniu i chłodzeniu o 1,1 punktu procentowego w latach 2026-2030. To ambitny cel, który ma na celu dekarbonizację jednego z najbardziej emisyjnych sektorów gospodarki. Inwestycje w pompy ciepła, biomasę czy geotermię staną się kluczowe dla osiągnięcia tych założeń. Z mojego doświadczenia wiem, że transformacja ciepłownictwa jest niezwykle złożona, ale absolutnie niezbędna dla poprawy jakości powietrza i efektywności energetycznej.
Przyłącza OZE: Kontrowersyjne zmiany w Prawie energetycznym (projekt UC84)
Równolegle do prac nad nowelizacją ustawy o OZE (UC118) toczą się prace nad nowelizacją Prawa energetycznego (projekt UC84). Ten drugi dokument, choć mniej medialny, ma równie duży, a w niektórych aspektach nawet bardziej kontrowersyjny wpływ na rynek OZE, zwłaszcza w kontekście procesów przyłączeniowych. Jako ekspert, z niepokojem obserwuję niektóre z proponowanych zmian, które mogą wpłynąć na dynamikę inwestycji.
Wyższe opłaty za przyłączenie: czy to zahamuje mniejszych inwestorów?
Projekt UC84 przewiduje znaczący wzrost zaliczki na poczet opłaty za przyłączenie z 30 zł/kW do 60 zł/kW. Ta zmiana budzi obawy, że może ona zahamować mniejszych inwestorów, dla których początkowe koszty są często największą barierą. Choć intencją może być filtrowanie poważnych wniosków, to w praktyce może to oznaczać, że mniejsze projekty, które są równie ważne dla rozproszonej energetyki, będą miały trudniej. To kwestia, która wymaga moim zdaniem dalszej analizy i potencjalnie korekty.
Nowa, bezzwrotna opłata za rozpatrzenie wniosku: co trzeba wiedzieć?
Kolejną nowością jest wprowadzenie bezzwrotnej opłaty za rozpatrzenie wniosku o warunki przyłączenia. Opłata ta ma wynosić 1 zł/kW, z maksymalnym pułapem 100 tys. zł. To kolejna bariera finansowa, która ma na celu wyeliminowanie spekulacyjnych wniosków o przyłączenie. Z jednej strony rozumiem potrzebę uporządkowania rynku, z drugiej jednak zastanawiam się, czy nie uderzy to również w uczciwych, ale mniejszych inwestorów, którzy dopiero rozpoczynają swoją przygodę z OZE.
Walka z "blokowaniem mocy": jakie mechanizmy mają udrożnić sieć?
Głównym celem projektu UC84 jest udrożnienie procesów przyłączeniowych i walka z tzw. "blokowaniem mocy" w sieci. Nowe opłaty mają za zadanie filtrować poważne wnioski i przyspieszyć realizację realnych inwestycji, eliminując te, które mają charakter spekulacyjny. W teorii ma to doprowadzić do efektywniejszego wykorzystania dostępnej infrastruktury sieciowej. Pozostaje mieć nadzieję, że w praktyce te mechanizmy faktycznie przyczynią się do usprawnienia, a nie do dalszego komplikowania procesu inwestycyjnego dla rzetelnych podmiotów.
Przygotuj się na zmiany: Kluczowe daty i rekomendacje dla OZE w 2026 roku
Nadchodzące zmiany w prawie OZE są nieuniknione i będą miały dalekosiężne konsekwencje dla całego sektora energetycznego w Polsce. Niezależnie od tego, czy jesteś prosumentem, inwestorem, czy przedstawicielem przemysłu, kluczowe jest, abyś był na nie przygotowany. Z mojego doświadczenia wynika, że wcześniejsze zrozumienie nowych regulacji pozwala na lepsze zaplanowanie działań i maksymalne wykorzystanie szans, jakie niosą ze sobą nowe przepisy.
Kluczowe daty i terminy, które warto zapamiętać
- Pierwszy kwartał 2026 roku: Planowane przyjęcie projektu nowelizacji ustawy o OZE (UC118) przez Radę Ministrów.
- Początek stycznia 2026 roku: Przyjęcie projektu nowelizacji Prawa energetycznego (UC84) przez Radę Ministrów.
- 27 grudnia 2024 roku: Wejście w życie wcześniejszej nowelizacji ustawy o OZE, która wprowadziła korzystne zmiany dla prosumentów w systemie net-billing (m.in. powrót do rozliczeń RCEm dla instalacji sprzed 1 lipca 2024 r. i zwiększenie depozytu prosumenckiego o 23%).
Przeczytaj również: Mikroinstalacja OZE: Jak działa, ile oszczędzisz i skąd dotacje?
Co nowe przepisy oznaczają dla Twojego domu, firmy lub gospodarstwa rolnego?
Dla właścicieli domów nowe przepisy oznaczają przede wszystkim dalsze ułatwienia w montażu fotowoltaiki i pomp ciepła, a także potencjalne korzyści z bycia prosumentem wirtualnym, jeśli mieszkają w pobliżu farm wiatrowych. Dla przedsiębiorców i firm to zarówno nowe obowiązki w zakresie zwiększania udziału OZE, jak i szanse na optymalizację kosztów energii dzięki uproszczeniom dla instalacji hybrydowych i cable poolingu. Z kolei gospodarstwa rolne mogą stać się beneficjentami przyspieszonych procedur dla większych instalacji OZE, a także zyskać na rozwoju energetyki wiatrowej w swoich regionach. W każdym przypadku, kluczem do sukcesu będzie bieżące śledzenie zmian i adaptacja do nowych realiów prawnych.
