Opłata OZE na rachunku: Co to jest, na co idzie i dlaczego wróciła?

Opłata OZE to jedna z mniej zrozumiałych, ale kluczowych pozycji na Twoim rachunku za prąd. Wprowadzona, aby wspierać rozwój odnawialnych źródeł energii w Polsce, ma bezpośredni wpływ na transformację energetyczną kraju i, co za tym idzie, na przyszłość naszych portfeli.

Czym jest opłata OZE i dlaczego pojawia się na Twoim rachunku?

Opłata OZE, czyli opłata za odnawialne źródła energii, to jedna ze zmiennych składowych, którą znajdziesz na swoim rachunku za prąd. Została ona wprowadzona w Polsce na mocy ustawy o odnawialnych źródłach energii z 20 lutego 2015 roku. Jej głównym celem jest wspieranie rozwoju i produkcji energii elektrycznej z ekologicznych źródeł, co jest kluczowe dla transformacji energetycznej naszego kraju i realizacji zobowiązań klimatycznych.

Cel opłaty OZE: na co przeznaczane są Twoje pieniądze?

Zastanawiasz się, dokąd trafiają pieniądze z opłaty OZE? Środki te są przekazywane do Zarządcy Rozliczeń S.A., czyli operatora rozliczeń energii odnawialnej. Ich podstawowym zadaniem jest pokrycie tzw. ujemnego salda. Ujemne saldo powstaje w sytuacji, gdy rynkowa cena sprzedaży energii elektrycznej jest niższa niż cena gwarantowana, którą państwo obiecało wytwórcom zielonej energii w ramach systemów wsparcia, takich jak aukcje OZE czy taryfy gwarantowane (FiT/FiP). Dzięki temu mechanizmowi producenci energii ze źródeł odnawialnych mają zapewnioną stabilność finansową, co zachęca ich do dalszych inwestycji i rozwoju zielonych technologii.

Jakie technologie OZE są finansowane dzięki tej opłacie?

Dzięki opłacie OZE finansowane są różnorodne technologie, które przyczyniają się do zwiększenia udziału zielonej energii w polskim miksie energetycznym. Są to między innymi:

• Farmy wiatrowe zarówno lądowe, jak i rozwijające się dynamicznie morskie farmy wiatrowe.
• Instalacje fotowoltaiczne od dużych farm słonecznych po mniejsze instalacje prosumenckie.
• Elektrownie wodne wykorzystujące potencjał rzek do produkcji czystej energii.
• Biogazownie przetwarzające biomasę na energię elektryczną i cieplną.

Kto płaci opłatę OZE i czy dotyczy ona również Ciebie?

Opłata OZE to pozycja, która dotyczy praktycznie każdego odbiorcy energii elektrycznej w Polsce. Uiszczają ją wszyscy odbiorcy końcowi zarówno gospodarstwa domowe, jak i przedsiębiorstwa, instytucje publiczne czy rolnicy. Jest ona naliczana proporcjonalnie do ilości zużytej energii, co oznacza, że im więcej prądu zużyjesz, tym wyższa będzie kwota tej opłaty na Twoim rachunku. Niezależnie od tego, czy mieszkasz w bloku, czy prowadzisz dużą firmę, z dużym prawdopodobieństwem znajdziesz ją na swojej fakturze.

Jestem prosumentem, mam fotowoltaikę czy mnie również obowiązuje opłata OZE?

To bardzo dobre pytanie, które często zadają sobie właściciele instalacji fotowoltaicznych. Tak, prosumenci również są zobowiązani do płacenia opłaty OZE. Ważne jest jednak, aby zrozumieć, że opłata ta jest naliczana wyłącznie od energii elektrycznej pobranej z sieci. Oznacza to, że jeśli wyprodukujesz energię z własnej instalacji i skonsumujesz ją bezpośrednio na własne potrzeby, nie zapłacisz od niej opłaty OZE. Płacisz ją tylko od tej części energii, którą musisz "dociągnąć" z sieci energetycznej, gdy Twoja produkcja nie pokrywa zapotrzebowania.

Czy istnieją zwolnienia z opłaty OZE? Kto może liczyć na ulgi?

Choć opłata OZE ma szeroki zasięg, ustawa przewiduje pewne wyjątki. Możliwość ubiegania się o ulgi lub nawet całkowite zwolnienie z opłaty OZE dotyczy przede wszystkim przedsiębiorstw energochłonnych. Aby skorzystać z takich preferencji, firmy muszą spełnić ściśle określone kryteria dotyczące zarówno poziomu zużycia energii, jak i rodzaju prowadzonej działalności. Jest to mechanizm mający na celu ochronę konkurencyjności tych sektorów gospodarki, dla których koszty energii stanowią znaczący element kosztów operacyjnych.

Jak obliczana jest opłata OZE i kto ustala jej coroczną wysokość?

Wysokość stawki opłaty OZE, wyrażonej w złotych za megawatogodzinę (zł/MWh), jest kalkulowana i ogłaszana co roku przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (URE). To właśnie URE, jako niezależny organ, odpowiada za transparentność i prawidłowość tych wyliczeń. Wzór na jej obliczenie jest precyzyjnie określony w ustawie o OZE i uwzględnia kilka kluczowych czynników. Są to przede wszystkim prognozowana wielkość ujemnego salda (czyli przewidywana różnica między cenami gwarantowanymi a rynkowymi) oraz całkowita ilość energii elektrycznej, która zostanie zużyta przez wszystkich odbiorców końcowych w danym roku. Dzięki temu mechanizmowi stawka jest dynamicznie dostosowywana do aktualnych warunków rynkowych i potrzeb systemu wsparcia OZE.

Praktyczny przykład: jak samodzielnie oszacować wysokość opłaty na swoim rachunku

Oszacowanie wysokości opłaty OZE na Twoim rachunku jest prostsze, niż myślisz. Wystarczy, że znasz swoje miesięczne zużycie energii elektrycznej (najczęściej podawane w kWh lub MWh) oraz aktualną stawkę opłaty OZE (w zł/MWh), którą publikuje URE. Załóżmy, że w danym miesiącu zużyłeś 250 kWh energii elektrycznej, a aktualna stawka opłaty OZE wynosi 4,60 zł/MWh (czyli 0,0046 zł/kWh). Twoja opłata OZE wyniesie wówczas: 250 kWh * 0,0046 zł/kWh = 1,15 zł. Pamiętaj, aby zawsze sprawdzić aktualną stawkę, ponieważ, jak widać, jest ona zmienna.

Zmienne stawki opłaty OZE: dlaczego jej wysokość się zmienia?

Jak już wspomniałem, stawka opłaty OZE nie jest stała i podlega corocznym zmianom, odzwierciedlając dynamikę rynku energii i potrzeby systemu wsparcia. Przyjrzyjmy się, jak wyglądały te stawki w ostatnich latach:

• 2021 rok: 2,20 zł/MWh
• 2022 rok: 0,90 zł/MWh
• 2023 rok: 0 zł/MWh
• 2024 rok: 0 zł/MWh

Te wahania doskonale ilustrują, jak opłata reaguje na zmieniające się warunki ekonomiczne i rynkowe.

Czemu w latach 2023-2024 opłata OZE zniknęła z rachunków?

Zerowa stawka opłaty OZE w latach 2023 i 2024 była wynikiem specyficznej sytuacji na rynku energii. W tym okresie obserwowaliśmy niezwykle wysokie ceny energii elektrycznej na rynku hurtowym. Ceny te były na tyle wysokie, że przewyższały ceny gwarantowane w aukcjach OZE, które państwo zagwarantowało wytwórcom zielonej energii. W efekcie, ujemne saldo, które normalnie jest pokrywane z opłaty OZE, po prostu nie występowało. Nie było więc potrzeby dopłacania do producentów, co pozwoliło Prezesowi URE na ustalenie stawki na poziomie 0 zł/MWh. Był to okres ulgi dla odbiorców końcowych, choć wynikał z ogólnego wzrostu kosztów energii.

Wielki powrót: przyczyny przywrócenia opłaty OZE i jej wpływ na budżet

Niestety, okres zerowej stawki opłaty OZE dobiegł końca. Od początku 2025 roku opłata OZE powróciła na nasze rachunki za prąd. Głównym powodem tej decyzji jest konieczność zapewnienia dalszego, stabilnego finansowania dla transformacji energetycznej Polski. Wzrost cen na rynkach energii, który wcześniej eliminował ujemne saldo, zaczął się stabilizować, a nawet spadać, co ponownie stworzyło potrzebę dopłat do wytwórców OZE. Ponowne wprowadzenie opłaty jest szczególnie ważne w kontekście dynamicznie rozwijających się projektów, takich jak morskie farmy wiatrowe, które wymagają ogromnych inwestycji i długoterminowego wsparcia. Bez tej opłaty, tempo rozwoju zielonej energii mogłoby znacząco zwolnić, co miałoby negatywne konsekwencje dla naszych zobowiązań klimatycznych i bezpieczeństwa energetycznego.

Przeczytaj również: Jak wygrać w aukcjach OZE? System wsparcia w Polsce krok po kroku

Opłata OZE a przyszłość energetyki w Polsce: perspektywy i wyzwania

Opłata OZE, choć bywa postrzegana jako dodatkowe obciążenie, jest fundamentalnym elementem polskiej polityki energetycznej. Jej istnienie ma bezpośredni wpływ na ceny energii dla konsumentów, zwiększając je w krótkiej perspektywie, ale jednocześnie wspiera rozwój technologii, które w długim terminie mogą te ceny stabilizować. Z drugiej strony, wpływa na konkurencyjność gospodarki, szczególnie dla przedsiębiorstw, które nie mogą liczyć na ulgi. Wyzwaniem jest znalezienie optymalnego balansu między wspieraniem OZE a utrzymaniem przystępnych cen energii dla wszystkich odbiorców.

Czy inwestycje w OZE mogą w przyszłości obniżyć nasze rachunki?

To pytanie, które często zadaję sobie i moim klientom. Krótka odpowiedź brzmi: tak, jest na to duża szansa. Chociaż opłata OZE chwilowo zwiększa nasze rachunki, to środki z niej przeznaczane są na rozwój technologii, które w przyszłości mogą przynieść realne korzyści. Inwestycje w odnawialne źródła energii, takie jak farmy wiatrowe czy fotowoltaika, prowadzą do zwiększenia udziału tańszych w eksploatacji źródeł energii w miksie energetycznym. OZE nie są obciążone kosztami paliwa (węgla, gazu) ani uprawnień do emisji CO2, co sprawia, że ich długoterminowy koszt produkcji jest niższy. W miarę jak udział OZE będzie rósł, możemy spodziewać się stabilizacji, a nawet potencjalnego obniżenia cen energii elektrycznej, uniezależniając nas od zmiennych cen paliw kopalnych i niestabilnych rynków międzynarodowych. To inwestycja w naszą energetyczną przyszłość.